Je zou misschien denken dat het eenvoudig is om geothermisch potentieel in de ondergrond te vinden. Maar als het zo eenvoudig was, zouden we inmiddels overal al putten geboord hebben! Kaarten helpen, het zijn krachtige visuele hulpmiddelen. Zo vormen kaarten het startpunt van geologisch inzicht en maken ze onzekerheden zichtbaar.
Geothermie (aardwarmte) is een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Er wordt veel geïnvesteerd in de exploratie naar geothermische warmte vanwege de lagere CO₂-uitstoot. Gemeenten willen bijvoorbeeld weten of geothermie ingezet kan worden als duurzame warmtebron voor hun warmtenet, ter vervanging van aardgasverwarming. Geothermie is echter niet overal mogelijk: het is afhankelijk van een gunstige ondergrond. Hoe kunnen we dat inzichtelijk maken? Om complexe besluitvorming rond geothermie te vereenvoudigen, bieden de geothermische vermogenskaarten van PanTerra een krachtige visualisatie van het geothermisch potentieel in de ondergrond.
Succesfactoren en Uitdagingen
Er zijn drie belangrijke ondergrondse factoren die bepalen of geothermie kansrijk is. De beste locaties voor geothermie vereisen:
Deze drie componenten zijn nodig om een hoog thermisch vermogen te genereren. Het vinden van geschikte locaties voor geothermische ontwikkeling is uitdagend, omdat het de integratie vereist van meerdere geologische informatiebronnen. Zo moeten we weten welke gesteentelagen potentiële reservoirs zijn, waar ze zich bevinden en wat hun eigenschappen zijn.
Om geschikte reservoirs te vinden en de ondergrondse eigenschappen daarvan te bepalen, interpreteren we waar de gesteentelagen voorkomen op beschikbare seismische data en voeren we petrofysische analyses uit op putten, waaruit we afleiden hoe gesteente-eigenschappen veranderen met diepte. Met deze twee analyses kunnen geologen antwoord geven op alle drie de succesfactoren.
Visualisatie van Geothermisch Vermogen
De ondergrondse gegevens, die de succesfactoren voor geothermie bepalen, kunnen daarna gevisualiseerd worden. Daarmee wordt zichtbaar hoe gesteente-eigenschappen variëren binnen het studiegebied. PanTerra gebruikt een bewezen werkwijze om alle ondergrondse parameters te integreren.
De werkwijze berekent hoeveel geothermisch vermogen kan worden gerealiseerd, gegeven de ondergrondse condities en een vooraf vastgesteld putontwerp. Dit wordt vervolgens weergegeven in onze geothermische vermogenskaart. De gebruikte vermogensberekeningen volgen een vergelijkbare methode als de standaard tools die door toezichthouders in Nederland worden gebruikt.
De onderstaande figuur toont een voorbeeld van een geothermische vermogenskaart.
Belangrijke Inzichten uit de Vermogenskaart
Het voorbeeld van de geothermische vermogenskaart toont het geschatte vermogenspotentieel binnen een studiegebied, op basis van geïntegreerde ondergrondse data. Kleurvariaties geven verschillen in verwacht thermisch vermogen aan, terwijl in kaart gebrachte structuren zoals breuken de geologische controles tonen die de haalbaarheid kunnen beïnvloeden.
We zien bijvoorbeeld in het oosten een breukblok met een beperkt geothermisch vermogen (blauwe en paarse kleuren) in vergelijking met aangrenzende breukblokken in het westen. Deze zone met laag vermogen geeft een duidelijk antwoord over de (on)haalbaarheid van geothermie in dat gebied. De achterliggende oorzaken kunnen verder worden onderzocht met behulp van afzonderlijke ondergrondse-eigenschapskaarten.
Breukblokken verder naar het westen tonen aanzienlijk gunstigere ondergrondse omstandigheden voor geothermische ontwikkeling: niet alleen is het verwachte vermogen hoger, er zijn ook minder breuken aanwezig — een belangrijke factor voor veiligheid bij geothermie.
Toegevoegde waarde van de vermogenskaarten
De geothermische vermogenskaarten van PanTerra ondersteunen goed onderbouwde besluitvorming in een vroeg stadium. De kaarten helpen ontwikkelingsrisico’s te verminderen en dragen bij aan de verantwoorde inzet van geothermie.
Daarnaast kunnen de kaarten worden geïntegreerd met bredere datasets, bijvoorbeeld met gegevens over de warmtevraag aan het oppervlak. Hierdoor kan een koppeling worden gemaakt tussen vraag en aanbod van warmte, of met de locaties van warmtenetten — een duidelijke verbinding tussen boven- en ondergrond. Dit is cruciale informatie voor regionale planners van provincies of gemeenten, houders van geothermievergunningen en andere besluitvormers die gefundeerde beslissingen moeten nemen over de haalbaarheid van geothermie.